Ruisvoorn

De gouden neef van de blankvoorn

De ruisvoorn lijkt op de blankvoorn, maar heeft feller rode vinnen, een goudoranje oog en vooral een naar boven gerichte bek, gemaakt om aan de oppervlakte te eten. De rugvin begint bovendien duidelijk achter de buikvinnen: het betrouwbaarste kenmerk. In Nederland en Vlaanderen is hij een bekende vis van sloten, vaarten, plassen en vijvers. FishBase beschrijft hem in voedselrijke, begroeide laaglandrivieren, dode armen, vijvers en meren, en merkt op dat hij zich aan ongunstige omstandigheden kan aanpassen.

Wat hij eet

Ruisvoorn eet plankton, landinsecten die in het water vallen en plantenmateriaal (FishBase). Nurminen en collega's (2003) onderzochten het effect van zijn begrazing op waterplanten in een voedselrijk meer, en García-Berthou en Moreno-Amich (2000) bestudeerden de voedselecologie van uitgezette ruisvoorn in het meer van Banyoles in Catalonië. Voor de visser is de les eenvoudig: vis hoog in het water, dicht bij de planten, met aas dat drijft of langzaam zakt.

Afmetingen

De gangbare lengte is 20 cm; het gepubliceerde maximum is 61,7 cm voor een vrouwtje, met een maximale leeftijd van 19 jaar (FishBase). De FishBase-samenvatting geeft geen maximaal gewicht.

Paai

In het voorjaar en de vroege zomer verzamelen de mannetjes zich en drijven de vrouwtjes, vaak met veel gespetter, de dichte vegetatie in; de zeer kleverige eitjes hechten zich aan planten in ondiep water (FishBase). Meestal is er geen aparte gesloten tijd voor ruisvoorn, maar paaiplaatsen ontzien is goede praktijk. In Nederland vis je met een VISpas volgens de regels van Sportvisunie (voorheen Sportvisserij Nederland) en de lijst van viswateren; in Vlaanderen met een visverlof van de Vlaamse overheid. Controleer altijd de regels van je water.

Technieken

Ruisvoorn is een mooiweervis. Op warme, zonnige dagen patrouilleert hij vlak onder de oppervlakte langs waterlelies en riet. Eén made of een stukje broodvlok enkele centimeters onder de oppervlakte, aan een lichte dobber of een vaste stok, is zeer effectief; drijvend brood lokt hele scholen omhoog. Vliegvissers vangen hem met kleine droge vliegen en imitaties van landinsecten. Een polarisatiebril helpt om de vissen te zien.

Terugzetten

Gebruik kleine weerhaakloze haken, maak je handen nat en zet de vis direct terug. FishBase meldt dat de soort plaatselijk bedreigd kan worden door uitgezette soorten.

Uitrusting in het kort

Een lichte dobberhengel of korte vaste stok, dunne lijn, haakjes maat 16 tot 20, kleine dobbers en wat brood zijn genoeg. Op zomerdagen geeft een vliegenhengel klasse 3 tot 4 met kleine droge vliegen extra plezier.

Kunstaas en aas

• Drijvend brood of broodvlok
• Maden vlak onder de oppervlakte
• Kleine droge vliegen
• Mais

Terugzetten

• Kleine weerhaakloze haken.
• Natte handen.
• Direct terugzetten.

Minimummaat Ruisvoorn per gebied

Luxemburg : 15 cm (2)

Grand-Duché de Luxembourg — eaux intérieures	15 cm
Grenzgewässer Mosel, Sauer und Our / eaux frontalières	15 cm

Duitsland : 15–20 cm (4)

Hessen	20 cm
Rheinland-Pfalz	15 cm
Sachsen	20 cm
Thüringen	15 cm

Oostenrijk : 15 cm (1)

Salzburg

15 cm

Italië : 20 cm (1)

Regione Liguria

20 cm

Geciteerde studies

1. García-Berthou & Moreno-Amich (2000) Rudd (Scardinius erythrophthalmus) introduced to the Iberian peninsula: feeding ecology in Lake Banyoles Hydrobiologia doi:10.1023/a:1026587721375
   Onderzoekt de voedselecologie van ruisvoorn die is uitgezet in het meer van Banyoles (Catalonië).
2. Nurminen et al. (2003) Implications of rudd (Scardinius erythrophthalmus) herbivory on submerged macrophytes in a shallow eutrophic lake Hydrobiologia doi:10.1023/b:hydr.0000008577.16934.a9
   Beoordeelt het effect van begrazing door ruisvoorn op ondergedoken waterplanten in een ondiep, voedselrijk meer.

Officiële bronnen

1. FishBase – Scardinius erythrophthalmus (fiche espèce ; statut IUCN Red List 2025-2 repris par FishBase) (geraadpleegd op 23 september 2026)
2. BOE – Real Decreto 630/2013, Catálogo español de especies exóticas invasoras (texto consolidado) (geraadpleegd op 23 september 2026)
3. Sportvisunie – VISpas (Gezamenlijke Lijst van Nederlandse Viswateren, VISplanner, NachtVIStoestemming) (geraadpleegd op 23 september 2026)
4. Vlaamse overheid – Visverlof (verplicht voor recreatief vissen op de openbare binnenwateren van het Vlaamse Gewest) (geraadpleegd op 23 september 2026)
5. ICNF – Licenças de pesca lúdica e desportiva em águas interiores (licença geral obrigatória, exceto parques de pesca) (geraadpleegd op 23 september 2026)