Atlantische zalm

Een trekvis tussen rivier en oceaan

De Atlantische zalm komt uit het ei in de rivier, blijft daar 1 tot 6 jaar, trekt dan 1 tot 4 jaar naar zee en keert terug naar zijn geboorterivier om te paaien (FishBase). Jonge zalmen leven op snelstromende grindbanken. Op zee eten de volwassen vissen inktvis, garnalen en vis. Terug in zoet water eten ze vrijwel niets meer. Dat is de paradox van het zalmvissen: je lokt een reflex- of agressiebeet uit, geen voedselbeet.

Volgens FishBase heeft de zalm rivieren nodig waar het water ongeveer drie maanden per jaar boven 10 °C komt en niet langer dan enkele weken boven 20 °C blijft. Opwarming van rivieren is dus een directe bedreiging.

Een kwetsbare soort

De IUCN beschouwt de Atlantische zalm als Near Threatened, volgens de Rode Lijst-status die FishBase overneemt. Veel bestanden zijn afhankelijk van uitzettingen. In Rijn en Maas lopen al jaren projecten om de zalm terug te brengen; in Nederland geldt voor zalm een gesloten tijd van 1 januari tot en met 31 december (art. 5c Uitvoeringsregeling visserij). Raadpleeg voor Vlaanderen de Vlaamse overheid. Wie op zalm wil vissen, reist naar Schotland, Ierland, Noorwegen, Zweden, IJsland of Canada. Daar gelden korte seizoenen, quota per rivier, verplichte labels voor meegenomen vis, vangstregistratie, verplicht terugzetten op sommige rivieren en sluiting op andere. In Schotland schrijven de Conservation of Salmon (Scotland) Regulations 2016 een beoordeling van de zalmstand voor, en op de binnenwateren die in die regels staan moet elke gevangen zalm worden teruggezet; in Ierland somt Inland Fisheries Ireland de rivieren op die open zijn voor meenemen, alleen voor catch-and-release, of gesloten zijn. Controleer altijd de regels van de rivier.

Afmetingen

Het gepubliceerde maximum is 150 cm en 46,8 kg, bij een maximale leeftijd van 13 jaar, maar de meeste dieren worden 4 tot 6 jaar oud (FishBase). Vissers onderscheiden grilse, die na één winter op zee terugkomen, van zwaardere voorjaarszalmen die meerdere winters op zee doorbrachten.

Technieken

Vliegvissen met een een- of tweehandige hengel overheerst op de meeste rivieren. Lepels, devons en pluggen zijn op veel trajecten nog toegestaan. De trek volgt vaak op hoog water: de beste dagen zijn bij zakkend, koel water. Bij laag, warm water vis je vroeg in de ochtend en 's avonds.

Zalm terugzetten

Gargan en collega's (2015) volgden de overleving van wilde zalm die in drie Ierse rivieren werd teruggezet; Havn en collega's (2015) onderzochten de overleving na terugzetten bij hoge watertemperaturen; Jensen en collega's (2010) keken of catch-and-release de trek verandert. In de praktijk: knooploos schepnet, nooit een gaff, de vis in het water en met de kop tegen de stroom houden, en stoppen als het water te warm is.

Kunstaas en aas

• Zalmvliegen (tubes, klassieke patronen)
• Devons, lepels en spinners
• Pluggen
• Garnaal of worm waar nog toegestaan

Terugzetten

• Knooploos schepnet, nooit een gaff.
• Houd de zalm in het water, kort fotograferen, ondersteunen met de kop tegen de stroom.
• Niet vissen bij zeer warm water.
• Vangsten melden, ook teruggezette, waar dat verplicht is.

Minimummaat Atlantische zalm per gebied

Frankrijk : 25 cm (1)

Indre-et-Loire

25 cm

Duitsland : 60 cm (2)

Freie Hansestadt Bremen	60 cm
Schleswig-Holstein	60 cm

Spanje : 45 cm (2)

Cantabria	45 cm
Principado de Asturias / Principáu d'Asturies	45 cm

Verenigd Koninkrijk : 25.4 cm (1)

Northern Ireland

25,4 cm

Verenigde Staten : 35.6–38.1 cm (3)

Maine	35,6 cm
Massachusetts	38,1 cm
New Hampshire	38,1 cm

Canada : 35 cm (1)

Nova Scotia / Nouvelle-Écosse

35 cm

Geciteerde studies

1. Gargan et al. (2015) Survival of wild Atlantic salmon (Salmo salar) after catch and release angling in three Irish rivers Fisheries Research doi:10.1016/j.fishres.2014.08.005
   Volgt de overleving van wilde zalm na catch-and-release in drie Ierse rivieren.
2. Havn et al. (2015) The effect of catch‐and‐release angling at high water temperatures on behaviour and survival of Atlantic salmon Salmo salar during spawning migration Journal of Fish Biology doi:10.1111/jfb.12722
   Onderzoekt gedrag en overleving van zalm die bij hoge watertemperaturen tijdens de stroomopwaartse trek is teruggezet: een reden om bij warm water te stoppen.
3. Jensen et al. (2010) Does catch-and-release angling alter the migratory behaviour of Atlantic salmon? Fisheries Research doi:10.1016/j.fishres.2010.08.013
   Gaat na of catch-and-release het trekgedrag van zalm verandert.

Officiële bronnen

1. FishBase – Salmo salar (fiche espèce ; statut IUCN Red List 2025-2 repris par FishBase) (geraadpleegd op 23 september 2026)
2. Landesfischereiverordnung Baden-Württemberg (Stand 2022) – ganzjährige Schonzeit u. a. für Lachs (geraadpleegd op 23 september 2026)
3. The Conservation of Salmon (Scotland) Regulations 2016 (SSI 2016/115), reg. 2 et 3 (geraadpleegd op 23 september 2026)
4. Inland Fisheries Ireland – Salmon fishing regulations 2026 (rivières ouvertes, en catch-and-release ou fermées) (geraadpleegd op 23 september 2026)
5. Uitvoeringsregeling visserij, art. 5c (gesloten tijden : o.a. zalm, meerval, kwabaal, beekforel het hele jaar) (geraadpleegd op 23 september 2026)
6. Vlaamse overheid – Visverlof (verplicht voor recreatief vissen op de openbare binnenwateren van het Vlaamse Gewest) (geraadpleegd op 23 september 2026)
7. ICNF – Licenças de pesca lúdica e desportiva em águas interiores (licença geral obrigatória, exceto parques de pesca) (geraadpleegd op 23 september 2026)